Tereyağı

Tereyağının ham maddesini süt yağı oluşturur. Tereyağı bir çeşit hayvansal (inek veya koyun) yağdır. Yağın bileşiminde %82 oranında süt yağı, su, süt şekeri, mineraller, kolesterin, suda çözülmüş vitaminler, protein, asitler, aromalar ve proteinler bir araya gelmiştir. Tereyağının fiziksel özelliğini ise kısa bağlı doymuş yağlarla, yağ asitleri oluşturur. Gıda ve kozmetik sanayisinde vazgeçilmez ve yedeksiz bir ham maddedir.

Yağların en hası olarak kabul edilen tereyağı, zenginliğin ve saflığın simgesidir, her girdiği yemekte mucize yaratır. Gurmeler onun girdiği yemeklerin bir anda sınıf atladığını kabul ederler. Değdiği, katıldığı yiyeceklerin lezzetinde inanılmaz farklar yaratan tereyağı, en eski çağlardan beri mutfakların vazgeçilmez bir lezzetidir.

 

Kaşar peyniri

Koyun, inek veya keçi sütünden yapılan sarı renkli sert bir peynirdir. Türkiye ve Yunanistan'da yenir.

Kaşar peyniri kahvaltılarda kendi başına yenebildiği gibi sandviç içinde veya rendelenerek makarna veya pidelere lezzet vermek için kullanılır.

Taze kaşar yapıldıktan kısa süre sonra tüketilir. Eski kaşar ise yapıldıktan sonra altı ay buzhanede çuvalda bekletilirek eskitilir. Bu sayede lezzet kazanan kaşar peyniri eğer saf koyun sütünden yapılmışsa 3 yıl saklanabilir.

 

Süt tozu

Yağlı ve yağsız taze sütlerin suyunun mümkün olduğu kadar uçurulmasıyla elde edilen kurutulmuş bir süt ürünüdür.

Süt tozunun en büyük avantajı yüksek miktarlarda süt tozu, aynı miktardaki sütten daha hafif geldiği ve daha rahat muhafaza edildiği için taşıma ve saklama açısından süte göre daha elverişli olmasının yanında bir de ucuzdur.

Bilinenin aksine süt tozu, sıcak suda çözünmez.

Her süt ürünü gibi süttozu bir süt ürünüdür ve hiç bir katkı maddesi içermemektedir. İhtiyaç duyulduğunda tekrar süte dönüştürülebilir (rekonstitüte süt) ve süt ürünlerine (rekombine ürün) işlenebilir.

 

FAO ve WHO standartlarına göre süt tozları 3 sınıfa ayrılmıştır :

• Tam yağlı süt tozu : Yağ : en az % 26  Su : en çok % 5

• Az yağlı süt tozu : Yağ : % 1.5-26  Su : en çok % 5

• Yağsız süt tozu : Yağ : en çok % 1.5  Su : en çok % 5

 

Süt tozu nasıl elde edilir?

Sütün içindeki sıvının hemen hemen tamamını, içindeki proteinleri ve içerdiği yararlı öğreleri yok etmeden, uygun ısıda ve basınçta buharlaştırılması ile elde edilir.

Süt tozu üretime genellikle sprey kurutucular kullanılarak, tercihen  yağsız veya yağlı sütten yapılır. Pastörize edilmiş süt, buharlaştırıcılarda %50 katı madde oranı kalana kadar koyulaştırılır. Koyulaşan süt, sprey kurutucularda toz haline getirilerek süt tozu elde edilir.

Süt tozu elde etmek için, dondurarak kurutma yöntemi de kullanılabilir. Bu işlem, sütün besin değerini tamburlu kurutucuya göre daha çok  korurken, kullanılan sistemin pahalılığı nedeniyle tercih edilmez.

 

Süt tozu nerelerde kullanılır?

• Süt tozu suda çözünebildiğinden  dolayı tüketiciye satılır. Süt tozuna 1 e 9 oranında su eklemekle, normal süt kıvamında bir ürün elde edilebilir. Süt temininin ya da süt saklamanın zor olduğu yerlerde süt tozu tüketimi tercih edilmektedir.

• Süt tozu, sütle aynı aromayı verdiği, ama süt kullanmaktan daha ucuza geldiği için, süt kullanılan sektörlerde çoğu zaman süt tozu tercih edilir. Ayrıca saklanma koşullarının elverişliliği, ürünün bozulması durumunun olmamasından süt tozu tercih edilir

• Afrika gibi ülkelere gıda yardımlarında, sütün besin değerini o insanlara ulaştırmak için gıda güvenliği ve ekonomik sebepler nedeniyle süt tozu tercih edilmektedir.

• Pasta ve hamur işlemlerinde, ürün kalitesi için, sıvı sütün ürünü çok inceltmesini istenmediğinde süt tozu katılabilmektedir.

• Bebek mamalarının üretiminde süt tozu etkindir.

• Hazır çorba gibi kurutulmuş hazır ürünlerin içeriğini hazırlamakta süt tozu kullanılmaktadır.

• Hayvanlar için hazırlanan çoğu mamaların içine de süt tozu katılmaktadır.

• Kahve kremalarının içeriği süt tozundan faydalanılarak yapılır.

• Ayrıca dondurma, şekerleme, peynir, yoğurt gibi süt kullanılarak üretim yapan çoğu işletmede süt tozu kıvam artırıcı olarak kullanılmaktadır.

 

Süt tozunda oluşabilecek bozulmalar:

• Süt tozlarının görünüşünde meydana gelen değişiklikler.

• Süt tozlarının akış niteliklerinde görülen değişiklikler

• Süt tozlarının erime özelliğindeki değişiklikler

• Süt tozlarındaki renk değişiklikleri

• Süt tozlarının lezzet ve kokusundaki değişiklikler

 

Süt tozunun sağlık açısından bir zararı var mıdır?

Her süt ürünü gibi süt tozu bir süt ürünüdür ve hiç bir katkı maddesi içermemektedir. İhtiyaç duyulduğunda tekrar süte dönüştürülebilir (rekonstitüte süt) ve süt ürünlerine (rekombine ürün) işlenebilir. Bu nedenle bazen medyada yanlış olarak yer aldığı gibi, süt tozu kesinlikle bir katkı maddesi değildir. Süte birebir eştir. Hatta, kaliteli bir sütten elde edilmişse, mikrobiyolojik açıdan daha güvenilir haldedir. UHT sütlere hiçbir nedenle süt tozu katılmamaktadır. Bu sütlerin 3-4 ay dayanmaları yalnızca, sterilizasyon yoluyla sütün içinde bakteri ve enzimlerin kalmamasından kaynaklanır. Süt tozu kurutulmuş bir süt ürünüdür ve sağlığa zararlı değildir.